به گزارش اکوایران، بازار طلا و ارز در آخرین روزهای مردادماه با موجی از افزایش قیمت مواجه شد؛ موجی که برخلاف برخی دوره‌های قبلی، تنها از بازار ارز داخلی سرچشمه نمی‌گرفت و جهش اونس جهانی طلا نیز سهم مهمی در آن داشت. قیمت اونس در پایان هفته از مرز ۴۶۰۰ دلار عبور کرد و در بازار داخلی نیز طلای ۱۸ عیار و سکه به سطوح بالاتری رسیدند. گزارش‌های بازار در ۳۱ مرداد نیز از رشد قابل توجه قیمت سکه و طلا حکایت داشت.

در بازار ارز نیز دلار در معاملات ۳۱ مرداد در محدوده ۱۹۰ هزار تومان قرار گرفت و همزمان، افزایش ریسک‌های سیاسی و تجاری و خبرهای مربوط به محدودیت‌های اقتصادی علیه ایران، بر انتظارات معامله‌گران اثر گذاشت. در چنین شرایطی، افزایش نرخ ارز در کنار رشد اونس جهانی، اثر مضاعفی بر قیمت طلا و سکه در داخل گذاشت.

با این حال، آیا رشد اخیر قیمت‌ها به معنای شکل‌گیری یک روند صعودی پایدار است یا بازار پس از یک دوره التهاب، وارد مرحله تعدیل خواهد شد؟ محمد کشتی‌آرای، عضو کمیسیون اقتصادی اتاق اصناف ایران، معتقد است برای پاسخ به این پرسش باید ابتدا سهم اونس جهانی و نرخ ارز در جهش اخیر از یکدیگر تفکیک شود.

کشتی‌آرای: عامل اصلی جهش اخیر، اونس جهانی طلاست

محمد کشتی‌آرای، عضو کمیسیون اقتصادی اتاق اصناف ایران، در تحلیل روند اخیر بازار طلا و سکه، جهش قیمت جهانی طلا را مهم‌ترین محرک افزایش قیمت‌ها در بازار داخلی می‌داند.

او  در گفت‌وگو با اکوایران ادامه داد: طی یک هفته گذشته قیمت هر اونس طلا در بازارهای جهانی نزدیک به ۳۰۰ دلار افزایش داشته است. این میزان رشد در بازار جهانی، به‌خودی‌خود می‌تواند اثر قابل توجهی بر قیمت طلا در بازار داخلی داشته باشد؛ حتی اگر نرخ ارز در داخل تغییر چندانی نداشته باشد.

کشتی‌آرای با تفکیک دو متغیر اصلی اثرگذار بر قیمت طلا یعنی «اونس جهانی» و «نرخ ارز داخلی» توضیح می‌دهد که در دوره اخیر، وزن افزایش قیمت جهانی طلا بسیار بیشتر از تغییر نرخ ارز بوده است. به بیان دیگر، بازار داخلی در روزهای اخیر صرفاً با افزایش دلار روبه‌رو نبوده، بلکه از یک شوک خارجی در بازار جهانی طلا نیز اثر پذیرفته است.

او معتقد است همین مسئله باعث شده رشد قیمت طلا در داخل در نگاه نخست شدید به نظر برسد؛ چراکه وقتی قیمت جهانی طلا در مدت کوتاهی حدود ۳۰۰ دلار افزایش پیدا می‌کند، اثر آن پس از تبدیل قیمت جهانی به ریال و با لحاظ نرخ ارز، به شکل یک جهش محسوس در قیمت طلای داخلی ظاهر می‌شود.

رشد اونس چگونه به بازار داخلی منتقل شد؟

قیمت طلای داخلی به‌طور کلی تابعی از دو متغیر اصلی است: قیمت جهانی اونس و نرخ ارز. بنابراین زمانی که یکی از این دو متغیر افزایش پیدا می‌کند، بازار داخلی ظرفیت رشد دارد؛ اما زمانی که هر دو همزمان در مسیر افزایشی قرار می‌گیرند، فشار صعودی بر قیمت طلا بیشتر می‌شود.

در شرایط فعلی، هرچند کشتی‌آرای معتقد است نوسان نرخ ارز نسبت به جهش اونس جهانی محدود بوده، اما همین افزایش محدود ارز نیز در کنار رشد شدید اونس قرار گرفته و اثر نهایی را بر قیمت‌های داخلی تشدید کرده است.

در واقع، بازار طلا در این مقطع با یک «اثر دوگانه» مواجه شده است: از یک سو قیمت جهانی طلا در محدوده‌های تاریخی بالا قرار گرفته و از سوی دیگر نرخ دلار داخلی نیز در سطوح بالایی معامله می‌شود. به همین دلیل، حتی اگر نرخ ارز تنها نوسان محدودی داشته باشد، رشد اونس می‌تواند به‌تنهایی قیمت طلای داخلی را به سطوح جدیدی برساند.

چرا بازار وارد فاز هیجانی شد؟

اما از نگاه کشتی‌آرای، افزایش قیمت اخیر را نباید تماماً به متغیرهای بنیادی نسبت داد. او معتقد است پس از چنین جهش شدیدی در قیمت جهانی طلا، بازار داخلی معمولاً وارد مرحله‌ای از هیجان می‌شود.

در چنین شرایطی، معامله‌گران نه فقط قیمت فعلی، بلکه انتظار افزایش بیشتر قیمت را نیز در معاملات خود لحاظ می‌کنند. همین رفتار می‌تواند موجب شود قیمت داخلی برای مدتی با سرعت بیشتری نسبت به ارزش ذاتی خود حرکت کند.

کشتی‌آرای بر همین اساس، وضعیت فعلی بازار را «التهابی و هیجانی» توصیف می‌کند. از نگاه او، جهش قیمت جهانی طلا محرک اولیه بوده، اما واکنش معامله‌گران داخلی به این جهش باعث شده دامنه نوسان در بازار داخلی تشدید شود.

این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر افزایش قیمت ناشی از تغییر پایدار در متغیرهای بنیادی باشد، احتمال ماندگاری روند بیشتر است. اما اگر بخشی از رشد ناشی از هیجان و رفتار انتظاری معامله‌گران باشد، پس از فروکش کردن شوک اولیه می‌توان انتظار تعدیل قیمت‌ها را داشت.

حباب سکه؛ نشانه‌ای از بازگشت التهاب به بازار

یکی از نشانه‌هایی که کشتی‌آرای برای توضیح فضای فعلی بازار به آن اشاره می‌کند، تغییر وضعیت حباب سکه است.

به گفته او، بازار طلا و سکه حدود دو هفته قبل در شرایطی قرار داشت که حباب سکه منفی بود. حباب منفی به این معناست که قیمت بازار سکه نسبت به ارزش ذاتی آن پایین‌تر قرار گرفته و بازار در وضعیت آرام‌تر و متعادل‌تری قرار دارد.

اما در روزهای اخیر این وضعیت تغییر کرده و حباب دوباره مثبت شده است. از نگاه کشتی‌آرای، بازگشت حباب مثبت را باید یکی از نشانه‌های افزایش التهاب در بازار دانست.

البته مثبت شدن حباب لزوماً به معنای حبابی بودن کل بازار یا ضرورت ریزش قیمت نیست، اما نشان می‌دهد قیمت معاملاتی سکه در مقایسه با ارزش محاسباتی آن با فاصله بیشتری قرار گرفته است. این فاصله معمولاً در دوره‌هایی افزایش می‌یابد که تقاضای احتیاطی و انتظارات افزایشی در بازار تقویت شده باشد.

به همین دلیل، رفتار حباب در روزهای آینده می‌تواند یکی از شاخص‌های مهم برای تشخیص این موضوع باشد که بازار همچنان در وضعیت هیجانی قرار دارد یا به سمت تعادل حرکت می‌کند.

پیش‌بینی کشتی‌آرای از روزهای آینده

کشتی‌آرای با وجود رشد شدید قیمت‌ها، انتظار ندارد این سطح از التهاب با همین شدت در روزهای آینده ادامه پیدا کند.

او معتقد است بازار در حال حاضر تحت تأثیر یک شوک قیمتی قرار گرفته و طبیعی است که در واکنش به چنین شوکی، معاملات برای مدتی هیجانی شود. اما پس از گذشت این مرحله، بخشی از التهاب می‌تواند فروکش کند و قیمت‌ها نیز وارد فاز تعدیل شوند.

به گفته او، در شرایط فعلی نمی‌توان برای طلا و سکه کف قیمتی مشخصی تعیین کرد؛ زیرا قیمت این دارایی‌ها همچنان به رفتار اونس جهانی و نرخ ارز وابسته است. با این حال، برآورد او این است که التهاب ایجادشده در یکی دو روز آینده تا حدی کاهش پیدا کند و بازار از وضعیت هیجانی فعلی فاصله بگیرد.

این دیدگاه البته به معنای پیش‌بینی یک ریزش سنگین نیست. «تعدیل» در اینجا می‌تواند به معنای کاهش سرعت رشد، تثبیت قیمت‌ها یا اصلاح بخشی از افزایش اخیر باشد. شدت این تعدیل نیز به این بستگی دارد که اونس جهانی پس از جهش اخیر چه مسیری را در پیش بگیرد و نرخ ارز داخلی در سطوح فعلی تثبیت شود یا به حرکت صعودی خود ادامه دهد.