تینا مزدکی_آتش گرفتن یا انفجار گوشی هوشمند، حتی اگر تنها برای یک دستگاه رخ داده باشد، از آن دسته اتفاقهایی است که نمیتوان بهسادگی از کنار آن عبور کرد. باتریهای لیتیوم-یون امروزی در صورت طراحی و استفاده صحیح، فناوری نسبتاً ایمنی هستند؛ اما آسیب فیزیکی، نقص تولید، اتصال کوتاه داخلی، شارژ نامناسب یا افزایش کنترلنشده دما میتواند آنها را وارد فرایندی به نام فرار حرارتی (Thermal Runaway) کند؛ وضعیتی که در آن افزایش دما باعث واکنشهای زنجیرهای در سلول باتری و در نهایت آتشسوزی یا انفجار میشود.
نام سامسونگ در این زمینه البته بیش از هر شرکت دیگری با یک حادثه تاریخی گره خورده است؛ یعنی همان آتشسوزی Galaxy Note ۷ در سال ۲۰۱۶. آن بحران به یکی از بزرگترین فراخوانهای تاریخ صنعت گوشی هوشمند تبدیل شد و در نهایت سامسونگ پس از چند ماه تحقیق اعلام کرد که منشأ اصلی آتشسوزیها، باتری بوده است.
حالا، در مرداد ۱۴۰۵، انتشار تصاویر یک گوشی منتسب به Galaxy S۲۶ که گفته میشود در جیب صاحبش در هند منفجر شده و باعث سوختگی شدید او شده است، بار دیگر توجهها را به ایمنی باتریهای سامسونگ جلب کرده است. با این حال، شواهد موجود هنوز برای نتیجهگیری درباره وجود یک نقص سیستماتیک در Galaxy S۲۶ کافی نیست.
دقیقا چه اتفاقی افتاد؟
بر اساس گزارشهای منتشرشده در رسانههای فناوری، مردی در منطقه Greater Noida هند مدعی شده است که گوشی سامسونگش هنگام قرار داشتن در جیب بهشدت داغ شده، سپس دود کرده و در نهایت منفجر شده است. گزارشها میگویند این حادثه باعث سوختگی شدید دستها و قسمت پایینی بدن او شده و او برای درمان به بیمارستان منتقل شده است.
در گزارشهای اولیه، دستگاه بهعنوان Galaxy S۲۶ معرفی شده است؛ با این حال، در شرایط فعلی هنوز جزئیات فنی دستگاه، سابقه تعمیر یا تعویض باتری، شرایط دقیق استفاده و علت قطعی حادثه بهطور مستقل تأیید نشده است. این نکته اهمیت زیادی دارد، زیرا صرف مشاهده سوختگی یک گوشی نمیتواند ثابت کند که باتری آن دستگاه از ابتدا دارای نقص تولید بوده است.
باتری لیتیوم-یون ممکن است به دلایل مختلفی وارد فرار حرارتی شود؛ از جمله آسیب فیزیکی به سلول، سوراخ شدن جداکننده داخلی، گرمای شدید، اتصال کوتاه داخلی یا خارجی و برخی نقصهای تولید. بنابراین تا زمانی که خود دستگاه بررسی نشود، نسبت دادن حادثه به «باتری معیوب» صرفاً یک فرضیه است.
در بررسی منابع رسمی سامسونگ، از جمله بخش اخبار مربوط به سری Galaxy S۲۶، اطلاعیهای که این حادثه در هند را تأیید یا علت آن را مشخص کند، مشاهده نشد. صفحه رسمی سامسونگ درباره Galaxy S۲۶ نیز این خانواده را از نظر مدیریت حرارتی معرفی میکند، اما درباره حادثه اخیر توضیحی ارائه نکرده است. در نتیجه، نمیتوان در حال حاضر علت حادثه را نقص باتری اعلام کرد.
Galaxy Note ۷؛ بزرگترین بحران باتری سامسونگ
باید بین «گزارشهای موردی» و «نقص فراگیر و تأییدشده محصول» تفاوت قائل شد. مهمترین و تنها نمونهای که به یک بحران گسترده و رسمی در مقیاس جهانی تبدیل شد، Galaxy Note ۷ بود. در سالهای اخیر نیز گزارشهایی درباره آتش گرفتن یا متورم شدن باتری برخی مدلهای Galaxy منتشر شده، اما هیچکدام از نظر ابعاد و شواهد به بحران Note ۷ نزدیک نبودهاند.
Galaxy Note ۷ در سال ۲۰۱۶ وارد بازار شد و خیلی زود گزارشهایی از داغ شدن بیش از حد، آتش گرفتن و انفجار دستگاهها منتشر شد. سامسونگ در دوم سپتامبر ۲۰۱۶ اعلام کرد که پس از بررسی موارد گزارششده، مشکل سلول باتری را شناسایی کرده است. این شرکت در آن زمان اعلام کرد که تا اول سپتامبر، ۳۵ مورد در سراسر جهان گزارش شده بود و به همین دلیل فروش دستگاه را متوقف و طرح تعویض گوشیها را آغاز کرد.
اما مشکل بسیار بزرگتر از آن چیزی بود که در ابتدا تصور میشد. کمیسیون ایمنی محصولات مصرفی آمریکا، CPSC، در سپتامبر ۲۰۱۶ به مصرفکنندگان هشدار داد که باتری لیتیوم-یون برخی Note ۷ها میتواند بیش از حد داغ شود و آتش بگیرد؛ حوادثی که هم هنگام شارژ و هم در زمان استفاده عادی رخ داده بودند.
سامسونگ ابتدا دستگاههای اولیه را فراخوانی کرد و نسخههای جایگزین را با باتری تأمینشده از شرکت دیگری عرضه کرد؛ اما بعداً گزارش آتش گرفتن برخی نمونههای جایگزین نیز منتشر شد. در نهایت CPSC در اکتبر ۲۰۱۶ فراخوان را گسترش داد و اعلام کرد حدود ۱.۹ میلیون دستگاه Galaxy Note ۷ در آمریکا مشمول فراخوان هستند؛ این عدد شامل یک میلیون دستگاهی بود که در فراخوان نخست جمعآوری شده بودند.
علت انفجار Note ۷ چه بود؟
این قسمت یکی از مهمترین تفاوتهای Note ۷ با حادثه جدید Galaxy S۲۶ است؛ چون در مورد Note ۷، تحقیقات رسمی علت را مشخص کردند. سامسونگ پس از چند ماه تحقیق اعلام کرد که باتری عامل حوادث Note ۷ بوده است. این شرکت علاوه بر تحقیقات داخلی، به همراه سه سازمان مستقل صنعتی، دستگاهها و باتریها را بررسی کرد و نتیجه گرفت که مشکل از باتری بوده است.
مشکل فقط یک «باتری بد» نبود. بررسیها نشان دادند باتریهای دو تأمینکننده مختلف، هر کدام با مشکلات متفاوتی مواجه بودند. در باتریهای گروه نخست، طراحی و ابعاد سلول باعث ایجاد فشار و اتصال کوتاه داخلی در شرایط خاص میشد. در باتریهای جایگزین نیز مشکلات ساخت و تولید جداگانهای وجود داشت. نتیجه هر دو مسیر، یکسان بود؛ اتصال کوتاه داخلی، افزایش شدید دما و فرار حرارتی و در نهایت آتشسوزی.
سامسونگ بعد از این بحران مجموعهای از تغییرات را در فرایندهای ایمنی باتری اعمال کرد و برنامههای جدید آزمایش باتری را معرفی کرد.
آیا مدلهای دیگری از سامسونگ هم آتش گرفتهاند؟
گزارشهای موردی درباره مدلهای مختلف Galaxy طی سالهای گذشته وجود داشته است؛ اما نباید این گزارشها را با Note ۷ یکی بدانیم. برای نمونه، در سالهای اخیر مواردی از تورم باتری در خانواده Galaxy S۲۱ و S۲۲ گزارش شده است. در برخی موارد، تورم آنقدر شدید بوده که قاب پشتی دستگاه از بدنه جدا شده است. با این حال، این گزارشها عمدتاً موارد موردی و تجربیات کاربران یا مراکز تعمیر بودهاند و به یک فراخوان جهانی برای کل این مدلها منجر نشدهاند.
همچنین گزارشهایی درباره داغ شدن یا آتش گرفتن برخی دستگاههای جدیدتر سامسونگ منتشر شده است. بنابراین، اگر بخواهیم با معیار دقیق صحبت کنیم، Galaxy Note ۷ تنها موردی است که نقص باتری آن بهصورت رسمی و در مقیاس جهانی شناسایی و منجر به فراخوان گسترده شد.
ادامه این مطلب را در «از فاجعه Note ۷ تا انفجار Galaxy S۲۶، سامسونگ دوباره با بحران باتری روبهرو شده است؟»، بخوانید.
۲۲۷۳۲۳
